Samengesteld met ondersteuning van AI en gefinaliseerd door een menselijke eindredactie.
Ook te beluisteren als podcast op Spotify.
100.000 studenten nemen gratis nieuwsabonnement van DPG Media
Een jaar nadat DPG Media in België en Nederland een gratis digitaal nieuwsabonnement voor studenten lanceerde, staat de teller op 100.000 inschrijvingen. Een mooi cijfer, maar tegelijk blijft een belangrijke vraag onbeantwoord: hoeveel van die studenten lezen het nieuws ook daadwerkelijk?
Het gratis studentenabonnement is bedoeld voor studenten van 16 tot en met 25 jaar. In Nederland krijgen ze toegang tot elf titels, waaronder de Volkskrant, Trouw, Het Parool en AD en verschillende regionale kranten. In België gaat het om HLN, De Morgen en HUMO.
Voor DPG Media is het initiatief een manier om jongeren rechtstreeks in contact te brengen met professionele journalistiek. Dat wordt steeds belangrijker nu jonge nieuwsgebruikers informatie vooral via sociale media en andere digitale platformen ontdekken en veel minder rechtstreeks naar een krantensite of nieuwsapp gaan.
De strategie heeft ook een duidelijke economische logica. Wie tijdens zijn studententijd vertrouwd raakt met een nieuwsmerk, kan later mogelijk worden omgezet in een betalende abonnee. De uitgever investeert vandaag dus in een lezersrelatie waarvan de opbrengst eventueel pas jaren later zichtbaar wordt.
Toch verdient het cijfer van 100.000 enige nuance. Villamedia vroeg DPG Media hoeveel studenten hun gratis abonnement daadwerkelijk gebruiken en hoe intensief zij lezen. Het mediabedrijf geeft die informatie niet vrij en beschouwt ze als concurrentiegevoelig. Dat onderscheid is belangrijk: een gratis abonnement afsluiten is nog niet hetzelfde als een dagelijkse of zelfs regelmatige leesgewoonte ontwikkelen.
Opvallend is bovendien dat DPG in zijn jaarverslag over 2025 al meldde dat kort na de lancering 80.000 studenten waren ingeschreven. De grootste instroom vond dus vrij snel plaats. De interessante vraag wordt nu hoeveel van die jongeren actieve lezers blijven.
Waarom dit relevant is
Jonge nieuwsgebruikers rechtstreeks aan een journalistiek merk binden is voor vrijwel alle uitgevers een uitdaging. DPG Media kiest daarbij voor een langetermijnstrategie: eerst de betaalmuur wegnemen en een leesgewoonte proberen te creëren, daarna hopen dat een deel van het publiek bereid wordt ervoor te betalen.
De echte graadmeter wordt daarom niet het aantal gratis abonnementen, maar het gebruik ervan én uiteindelijk de conversie naar betalende lezers.
Journalisten en schrijvers in actie tegen gebruik van hun teksten voor AI
De discussie over artificiële intelligentie en auteursrecht wordt steeds concreter. Nederlandse journalisten, schrijvers en vertalers voerden deze week actie bij het kantoor van Meta in Amsterdam. Hun boodschap: auteursrechtelijk beschermde teksten mogen niet zonder toestemming worden gebruikt om AI-modellen te trainen.
De actie werd georganiseerd door de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), auteursrechtenorganisatie Lira en de Auteursbond. Zij verzetten zich tegen het volgens hen onrechtmatige gebruik van professioneel geproduceerde teksten voor generatieve AI.
Daarmee verschuift de discussie opnieuw van technologie naar economie. AI-modellen worden ontwikkeld met enorme hoeveelheden informatie, waaronder journalistieke artikels, boeken, essays en andere teksten waarin tijd, expertise en geld werden geïnvesteerd.
Wanneer technologiebedrijven die inhoud gebruiken om systemen te bouwen die vervolgens zelf antwoorden en teksten produceren, rijst onvermijdelijk de vraag wie voor die oorspronkelijke grondstof moet worden betaald.
Bij uitgevers zien we inmiddels verschillende strategieën. Sommige mediabedrijven sluiten licentieovereenkomsten met AI-bedrijven, andere stappen naar de rechter of proberen het automatisch verzamelen van hun content technisch te beperken.
Voor individuele journalisten en auteurs is de situatie complexer. Rechten kunnen geheel of gedeeltelijk bij auteurs, uitgevers of andere partijen liggen. Bovendien is het vaak bijzonder moeilijk vast te stellen of een specifieke tekst daadwerkelijk in een trainingsdataset terechtkwam.
Dat maakt transparantie minstens zo belangrijk als auteursrechtelijke bescherming. Een recht waarop een auteur zich kan beroepen, heeft weinig praktische waarde wanneer nauwelijks kan worden achterhaald of zijn werk werd gebruikt.
Waarom dit relevant is
Voor de mediasector is generatieve AI niet alleen een technologische ontwikkeling, maar ook een economische kwestie. Professionele journalistiek vormt mee de informatiebasis waarop AI-systemen kunnen functioneren.
De komende jaren zal moeten blijken of daarvoor structurele licentie- en vergoedingsmodellen ontstaan. Voor uitgevers wordt het tegelijk belangrijker om precies te weten welke rechten zij zelf bezitten en welke bij hun auteurs blijven.
Google vecht Europese verplichtingen rond zoekdata en AI aan
Google is naar het Gerecht van de Europese Unie gestapt tegen maatregelen die de Europese Commissie oplegt in het kader van de Digital Markets Act. Een belangrijk twistpunt is de verplichting om bepaalde gegevens uit Google Search beschikbaar te stellen aan concurrerende zoekmachines en AI-diensten.
Het gaat niet om Googles zoekalgoritme zelf, maar om geanonimiseerde gegevens over onder meer zoekopdrachten, rankings, kliks en weergaven. De Europese Commissie redeneert dat Google door zijn enorme schaal over gegevens beschikt die nieuwe concurrenten onmogelijk zelf kunnen verzamelen. Die voorsprong vormt volgens Brussel een structurele toegangsdrempel.
Google betwist de aanpak en waarschuwt onder meer voor risico’s voor privacy en veiligheid. De Europese Commissie stelt dat de nodige waarborgen zijn ingebouwd en dat toegang tot de gegevens noodzakelijk is om concurrentie mogelijk te maken.
Voor nieuwsuitgevers lijkt het een technisch-juridische strijd tussen Brussel en Google, maar de gevolgen kunnen veel ruimer zijn. Jarenlang was Google Search een van de belangrijkste toegangspoorten tot journalistieke websites. Dat model staat onder druk doordat zoekmachines steeds vaker zelf antwoorden tonen en AI-assistenten informatie samenvatten zonder dat de gebruiker noodzakelijk doorklikt naar de oorspronkelijke bron.
Meer concurrentie tussen zoekmachines en AI-diensten kan de afhankelijkheid van Google verminderen. Tegelijk kan een versnipperd landschap van AI-systemen het voor uitgevers nog moeilijker maken om te controleren waar hun journalistiek terechtkomt en of die nog verkeer naar de eigen websites oplevert.
Waarom dit relevant is
De strijd om zoekdata gaat uiteindelijk over de distributie van informatie. Het vertrouwde model – zoekvraag, zoekresultaat, klik, website – maakt geleidelijk plaats voor systemen die het antwoord zelf formuleren.
Voor uitgevers vergroot dat het belang van rechtstreeks bereik via abonnementen, nieuwsbrieven, apps en sterke journalistieke merken. Tegelijk wordt de vraag dringender hoe nieuwsorganisaties worden vergoed wanneer hun informatie wordt gebruikt om AI-antwoorden te produceren.
Californië koppelt steun voor lokale journalistiek aan tewerkstelling
Californië kiest voor een opvallende manier om lokale journalistiek te ondersteunen. Gouverneur Gavin Newsom ondertekende deze week een wet die lokale nieuwsorganisaties een belastingvoordeel geeft op basis van het aantal journalisten dat ze tewerkstellen.
In aanmerking komende nieuwsorganisaties kunnen een terugbetaalbaar belastingkrediet krijgen van 20.000 dollar per journalist voor maximaal vijf arbeidsplaatsen. Voor bijkomende journalisten bedraagt het krediet 15.000 dollar. Ook voor nieuwe aanwervingen en deeltijdse journalistieke functies zijn tegemoetkomingen voorzien.
Het systeem staat open voor verschillende soorten nieuwsmedia, waaronder print, digitale media, radio, televisie en non-profitorganisaties. De steun is dus niet gekoppeld aan één distributievorm, maar aan het daadwerkelijk produceren van journalistiek en het tewerkstellen van journalisten.
Opmerkelijk is ook dat het om een refundable tax credit gaat. Wanneer het belastingkrediet groter is dan de belastingen die een organisatie verschuldigd is, kan het resterende bedrag worden uitgekeerd. Daardoor kunnen ook kleine of verlieslatende nieuwsorganisaties ervan profiteren.
De maatregel komt er tegen de achtergrond van de jarenlange achteruitgang van lokale journalistiek in de Verenigde Staten. Vooral lokale kranten verloren lezers, advertentie-inkomsten en journalistieke banen. Talrijke titels verdwenen volledig.
Het Californische model probeert daarom niet een bepaald medium overeind te houden, maar journalistieke capaciteit te behouden. Daartegenover staan klassieke vragen over overheidssteun aan media: hoeveel mag die kosten en hoe voorkom je dat financiële steun de redactionele onafhankelijkheid beïnvloedt?
Waarom dit relevant is
Het Californische experiment is ook voor Europa interessant omdat de steun niet wordt gekoppeld aan papier, distributie of een specifiek bedrijfsmodel, maar rechtstreeks aan journalistieke werkgelegenheid.
Dat verschuift de discussie van welk medium willen we ondersteunen? naar welke journalistieke activiteit willen we behouden? In een medialandschap waarin print, websites, apps, video en audio steeds meer door elkaar lopen, kan dat een relevante benadering worden.
Bronnen en verdere duiding
Los Angeles Times – Newsom signs landmark bill aimed at giving lifeline to struggling California newsrooms — 30 september 2026. Achtergrond over de steunregeling en de toestand van de lokale journalistiek.
DPG Media – 100.000 studenten sluiten gratis abonnement af op nieuwsmerken van DPG Media — 28 september 2026. Officiële cijfers en toelichting bij het studentenabonnement.
Villamedia – DPG Media deelt aantal afgesloten studentenabonnementen, maar geeft geen informatie over leesgedrag — aanvullende duiding over het ontbreken van gebruikscijfers. Villamedia — Website over journalistiek
Villamedia – Journalisten en schrijvers in actie tegen Meta: ‘Tengels af van onze teksten!’ — 30 september 2026. Over de actie van NVJ, Lira en Auteursbond tegen het gebruik van teksten voor AI-training.
Europese Commissie – Sharing of Google Search data under the Digital Markets Act — officiële toelichting bij de verplichtingen voor Google rond het delen van geanonimiseerde zoekdata.
Reuters – Google challenges EU orders to open up to AI, search-engine rivals — 29 september 2026. Over Googles juridische verzet tegen de Europese maatregelen.
CalMatters – Newsom signs first-in-the-nation law to bolster struggling local news organizations — 30 september 2026. Uitgebreide toelichting bij het Californische belastingkrediet.