Leo

De pers bereikt haar publiek, maar wie bepaalt straks de spelregels?

De Belgische pers bereikt nog altijd meer dan negen op de tien inwoners. Dat blijkt uit nieuwe CIM-cijfers. Tegelijk organiseren nieuwsuitgevers zich internationaal om hun rechten tegenover AI-bedrijven te beschermen, terwijl Google steeds meer commerciële overeenkomsten met mediabedrijven sluit. In Nederland blijkt ondertussen dat nieuwe mogelijkheden om lezers naar hun favoriete nieuwssites te leiden voorlopig weinig resultaat opleveren. Vier ontwikkelingen die tonen hoe de relatie tussen uitgevers, technologieplatformen en hun publiek verandert.

Deze editie van 6minutes medianieuws werd samengesteld met ondersteuning van artificiële intelligentie. De redactionele selectie, duiding en eindverantwoordelijkheid berusten bij de redactie.

1. Belgische pers bereikt maandelijks meer dan negen op de tien Belgen

De Belgische dagbladen en magazines blijven een bijzonder groot publiek bereiken, zowel op papier als digitaal. Volgens de nieuwe Belgian Publishing Survey 2026 van het Centrum voor Informatie over de Media (CIM) raadpleegt 91,3 procent van de Belgen van 16 jaar en ouder maandelijks minstens één persmerk. Dagbladmerken bereiken dagelijks 53,4 procent van de bevolking, terwijl magazinemerken op maandbasis 75,6 procent bereiken.

De resultaten bevestigen dat professionele persmerken, ondanks de toenemende concurrentie van sociale media en digitale platformen, een belangrijke plaats behouden in het mediagebruik. De manier waarop het publiek met die merken in contact komt, is wel sterk veranderd.

Het CIM maakt daarom een onderscheid tussen het bereik van papieren en digitale edities en het totale bereik van een mediamerk. Die tweede indicator omvat ook de bezoekers van websites en apps. Volgens de nieuwe studie leest 82,9 procent van de Belgen maandelijks minstens één papieren of digitale editie. Wanneer ook de overige digitale kanalen van de persmerken worden meegerekend, stijgt het bereik tot 91,3 procent.

De cijfers zijn gebaseerd op een onderzoeksgolf tussen september 2025 en mei 2026, met 4.270 respondenten. Samen met de vorige onderzoeksgolf omvat de dataset 8.586 interviews.

De resultaten zijn niet alleen van belang voor de uitgevers, maar ook voor adverteerders. Zij krijgen een vollediger beeld van het publiek dat persmerken via hun verschillende kanalen bereiken.

Waarom dit relevant is. De hoge bereikcijfers tonen aan dat de Belgische pers nog altijd een sterke positie heeft in het medialandschap. Maar bereik en inkomsten zijn twee verschillende zaken. Voor uitgevers blijft de uitdaging om hun grote publiek om te zetten in voldoende advertentie- en abonnementsinkomsten. De CIM-cijfers bevestigen vooral dat de pers nog altijd over een waardevolle relatie met haar lezers beschikt.

2. Internationale uitgevers bundelen krachten om journalistieke inhoud te beschermen tegen AI-gebruik

De internationale coalitie Standards for Publisher Usage Rights (SPUR) krijgt er een reeks belangrijke leden bij. Onder meer The New York Times, Agence France-Presse, The Economist en The Atlantic hebben zich aangesloten bij het initiatief, dat duidelijke afspraken wil ontwikkelen over het gebruik van journalistieke inhoud door artificiële intelligentie. Ook DPG Media is toegetreden, waardoor de Belgische uitgeverssector sterker vertegenwoordigd is.

SPUR werd in februari 2026 opgericht door onder meer de BBC, Financial Times, Guardian Media Group en Mediahuis. Met de nieuwe toetredingen telt de organisatie inmiddels meer dan tachtig leden uit ruim twintig landen.

De coalitie wil een antwoord bieden op een groeiend probleem: AI-bedrijven gebruiken grote hoeveelheden journalistieke informatie om hun systemen te trainen en antwoorden te genereren, terwijl uitgevers niet altijd weten hoe hun inhoud wordt gebruikt en welke vergoeding daar eventueel tegenover staat.

SPUR werkt daarom aan gemeenschappelijke technische standaarden die het gebruik van journalistieke inhoud beter traceerbaar moeten maken. Uitgevers zouden daardoor meer controle krijgen over hun publicaties en gemakkelijker licentieovereenkomsten kunnen afsluiten.

Een belangrijk onderdeel is de ontwikkeling van een zogenoemde Content Telemetry Standard. Die moet helpen om het gebruik van auteursrechtelijk beschermde inhoud door AI-systemen te registreren en inzichtelijk te maken.

De coalitie wil daarmee niet alleen juridische geschillen vermijden, maar ook een commerciële markt creëren waarin technologiebedrijven journalistieke inhoud onder duidelijke voorwaarden kunnen gebruiken.

Waarom dit relevant is. Individuele uitgevers beschikken doorgaans over beperkte onderhandelingsmacht tegenover internationale technologiebedrijven. Door gezamenlijk technische en commerciële standaarden te ontwikkelen, kunnen zij sterker staan. Voor Belgische uitgevers is vooral de betrokkenheid van Mediahuis en DPG Media belangrijk. De discussie over AI verschuift daarmee geleidelijk van juridische bescherming naar de vraag hoe journalistieke inhoud een eerlijke economische waarde kan krijgen.

3. Google sluit nieuwe AI-overeenkomsten met meer dan 400 nieuwsuitgevers

Google breidt zijn commerciële samenwerking met nieuwsuitgevers rond artificiële intelligentie verder uit. Onder meer CNN, Financial Times, Axios en Forbes hebben zich aangesloten bij het News AI-programma van het technologiebedrijf. Volgens Google nemen inmiddels meer dan vierhonderd publicaties wereldwijd deel aan het initiatief, dat vorig jaar als proefproject van start ging.

De overeenkomsten voorzien in een vergoeding voor het gebruik van journalistieke inhoud bij de ontwikkeling van nieuwe AI-toepassingen. Uitgevers verlenen daarvoor aanvullende gebruiksrechten aan Google. Over de financiële voorwaarden van de contracten worden geen details bekendgemaakt.

Het programma richt zich onder meer op uitgebreidere samenvattingen van nieuwsartikelen binnen Google News en gepersonaliseerde audioberichten. Gebruikers kunnen zo nieuws over geselecteerde onderwerpen beluisteren of aanvullende informatie krijgen voordat ze eventueel doorklikken naar de oorspronkelijke publicatie.

Google benadrukt dat de toepassingen duidelijke bronvermeldingen en rechtstreekse links naar de betrokken uitgevers bevatten. Daarmee wil het bedrijf tegemoetkomen aan de bezorgdheid dat AI-gegenereerde antwoorden het bezoek aan nieuwssites verminderen.

Opvallend is dat Google niet uitsluitend met grote internationale mediabedrijven samenwerkt. Ook regionale en lokale uitgevers, waaronder Texas Tribune en Post and Courier in de Verenigde Staten, maken deel uit van het programma.

De ontwikkeling illustreert een dubbele beweging in de uitgeverssector. Enerzijds proberen mediabedrijven hun auteursrechten beter te beschermen, onder meer via de internationale SPUR-coalitie. Anderzijds sluiten zij commerciële overeenkomsten met dezelfde technologiebedrijven om nieuwe inkomstenbronnen aan te boren.

Waarom dit relevant is. Voor nieuwsuitgevers ontstaat mogelijk een nieuw verdienmodel waarbij niet alleen het bezoek aan hun eigen websites inkomsten oplevert, maar ook het gebruik van hun journalistieke inhoud binnen AI-toepassingen. De grote vraag blijft hoe hoog de vergoedingen zullen zijn en of ze het mogelijke verlies aan advertentie- en abonnementsinkomsten kunnen compenseren. Bovendien is nog onduidelijk of kleinere uitgevers op termijn onder vergelijkbare voorwaarden kunnen deelnemen.

4. Nederlandse nieuwssites profiteren nauwelijks van voorkeursfunctie bij Google

De mogelijkheid om favoriete nieuwswebsites als voorkeursbron in te stellen bij Google lijkt Nederlandse uitgevers voorlopig weinig extra bezoekers op te leveren. Dat blijkt uit een bericht van Villamedia, gebaseerd op bevindingen die media-adviseur en journalist Elger van der Wel in zijn nieuwsbrief publiceerde.

Google biedt gebruikers sinds enige tijd de mogelijkheid om bepaalde nieuwsbronnen voorrang te geven in hun zoekresultaten en binnen Google Discover. Daarmee kunnen lezers aangeven van welke uitgevers zij bij voorkeur nieuws willen ontvangen.

Voor nieuwsorganisaties lijkt dat op het eerste gezicht een interessante mogelijkheid. Zij proberen al langer hun afhankelijkheid van zoekmachines en sociale mediaplatformen te verminderen en rechtstreeks contact met hun publiek te onderhouden.

De eerste ervaringen zijn echter weinig bemoedigend. Gert-Jan van Teeffelen, adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant, liet aan Van der Wel weten dat het doorklikpercentage vanuit Google voor zijn krant vrijwel verwaarloosbaar is.

Dat betekent niet noodzakelijk dat de functie geen toekomst heeft. De mogelijkheid is nog relatief nieuw en het effect kan verschillen naargelang het mediabedrijf, het onderwerp en de mate waarin lezers actief hun voorkeuren instellen. Maar de eerste signalen tonen wel dat een technische aanpassing bij Google niet automatisch tot meer bezoekers leidt.

Voor uitgevers is dat een belangrijk gegeven. De afgelopen jaren hebben zij sterk geïnvesteerd in digitale distributie, zoekmachineoptimalisatie en zichtbaarheid op externe platformen. Tegelijk proberen ze via nieuwsbrieven, apps en abonnementen een directere relatie met hun lezers op te bouwen.

Waarom dit relevant is. De ervaringen in Nederland illustreren hoe moeilijk het voor nieuwsuitgevers blijft om hun bereik op externe platformen om te zetten in daadwerkelijk websitebezoek. Zelfs wanneer gebruikers bewust voor een bepaalde nieuwsbron kiezen, is extra verkeer niet gegarandeerd. Het versterkt het belang van eigen distributiekanalen, zoals nieuwsbrieven en apps, waarmee uitgevers hun publiek kunnen bereiken zonder volledig afhankelijk te zijn van de keuzes van technologiebedrijven.

Bronnen en verdere duiding

1. Bereik Belgische pers

2. Uitgevers en SPUR-coalitie

3. Google en AI-licenties

4. Nederlandse voorkeursbronnen

– Villamedia – Nieuwssites als voorkeursbron leveren weinig extra verkeer op, 12 oktober 2026