Leo

Een wekelijkse briefing voor media- en uitgeefprofessionals.

Samengesteld met ondersteuning van AI en gefinaliseerd door een menselijke eindredactie.

Ook te beluisteren als podcast op Spotify.

Vooraf

De machtsverhoudingen in media en reclame vormen deze week de rode draad. Terwijl OpenAI zijn advertentieplatform in Europa openstelt, ontsnapt Google in de Verenigde Staten aan een gedwongen opsplitsing van zijn advertentietechnologie. Tegelijk blijkt uit Nederlands onderzoek dat AI niet alleen het bereik en de inkomsten van nieuwsmedia beïnvloedt, maar ook ongemerkt doordringt tot de ingezonden opiniepagina’s van kranten.
The Telegraph kiest dan weer voor een offensievere aanpak: podcasts worden uitgebouwd tot volwaardige journalistieke merken, met video, evenementen en mogelijk afzonderlijke abonnementen.

1. ChatGPT opent zijn advertentieplatform voor Europese adverteerders

OpenAI maakt zijn advertentieplatform toegankelijk voor adverteerders in Europa. Bedrijven kunnen voortaan zelf campagnes aankopen via een eigen Ads Manager. De uitbreiding omvat ook India, het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

Volgens OpenAI heeft ChatGPT Ads, minder dan tweehonderd dagen na de lancering, een omzettempo van 1 miljard dollar per jaar bereikt. Dat is geen reeds geboekte jaaromzet, maar een berekening waarbij de huidige maandelijkse inkomsten naar twaalf maanden worden doorgetrokken. Tienduizenden adverteerders zouden het platform inmiddels gebruiken.

Advertenties verschijnen afzonderlijk van de antwoorden die ChatGPT geeft en worden als reclame aangeduid. OpenAI stelt dat adverteerders geen toegang krijgen tot privégesprekken. De advertenties kunnen wel worden afgestemd op het onderwerp van een gesprek en, afhankelijk van het land en de instellingen van de gebruiker, op bredere interesses.

Daarmee groeit ChatGPT uit tot een nieuwe schakel tussen consumenten en adverteerders. Het platform bevindt zich niet alleen bij het begin van een zoekopdracht, maar vaak midden in een gesprek waarin iemand mogelijkheden vergelijkt of een beslissing voorbereidt. Dat maakt de omgeving commercieel aantrekkelijk: de intentie van de gebruiker kan er veel duidelijker zijn dan bij een klassieke zoekopdracht of op een sociaal netwerk.

OpenAI meldt dat ChatGPT wereldwijd meer dan één miljard wekelijkse gebruikers telt. Kleine en middelgrote ondernemingen vormen volgens het bedrijf ondertussen een belangrijk deel van het adverteerdersbestand. (OpenAI)

Waarom is dit relevant?

Voor uitgevers en andere mediabedrijven ontstaat een nieuwe concurrent op de advertentiemarkt. OpenAI verkoopt niet in de eerste plaats bereik rond afzonderlijke artikels, maar toegang tot gebruikers op het moment dat zij informatie verzamelen en keuzes maken. Dat kan advertentiebudgetten verder doen verschuiven van websites en zoekmachines naar AI-platformen. Tegelijk wordt zichtbaarheid in antwoorden van chatbots een nieuw aandachtspunt voor merken én nieuwsorganisaties.

2. Google hoeft zijn advertentietechnologie niet op te splitsen

Google ontsnapt in de Verenigde Staten aan de zwaarste ingreep die boven zijn advertentiebedrijf hing. Een federale rechter besliste dat het bedrijf zijn advertentiebeurs AdX niet moet verkopen. Google moet zijn werkwijze wel aanpassen en concurrenten meer ruimte geven.

De uitspraak volgt op een eerdere vaststelling dat Google op illegale wijze een machtspositie had opgebouwd in technologie waarmee uitgevers digitale advertenties aanbieden en verkopen. Google is in dat proces op verschillende plaatsen tegelijk actief: het levert de advertentieserver van de uitgever, beheert een marktplaats waar advertentieruimte wordt verhandeld en biedt ook instrumenten aan waarmee advertenties worden aangekocht.

Het Amerikaanse ministerie van Justitie vond daarom dat alleen een verkoop van AdX voldoende concurrentie kon herstellen. Rechter Leonie Brinkema koos echter voor gedragsmaatregelen. Google stelde onder meer voor om concurrerende bedrijven in real time toegang te geven tot biedingen. De volledige voorwaarden worden pas later bekendgemaakt, nadat vertrouwelijke informatie uit het vonnis is verwijderd.

Voor uitgevers is de uitkomst dubbel. De rechter erkent opnieuw dat Google de concurrentie heeft geschaad, maar laat de structuur waarin dat kon gebeuren grotendeels overeind. De Amerikaanse News/Media Alliance noemt de maatregelen een stap vooruit, maar vindt dat sterkere garanties nodig zijn om uitgevers een eerlijke vergoeding voor hun advertentieruimte te bezorgen. (Reuters)

Waarom is dit relevant?

Veel nieuwswebsites zijn voor hun digitale advertentie-inkomsten afhankelijk van technologie die geheel of gedeeltelijk door Google wordt beheerd. De uitspraak kan bepaalde handelspraktijken veranderen, maar breekt die afhankelijkheid niet fundamenteel open. Ze toont bovendien hoe moeilijk het is om de macht van grote technologieplatformen via klassieke mededingingszaken terug te dringen.

3. Een op de vijf onderzochte opiniestukken mogelijk door AI geschreven

Van de 252 ingezonden opiniestukken die gedurende één maand in vijf grote Nederlandse dagbladen verschenen, werden er 49 door een detectiesysteem als volledig door AI geschreven aangemerkt. Nog eens 57 bijdragen zouden gedeeltelijk met AI zijn gemaakt. Dat blijkt uit onderzoek van AI Report, het nieuwsplatform van techjournalist Alexander Klöpping.

Het onderzoek omvatte opiniestukken die tussen 27 juli en 27 augustus verschenen in NRC, Trouw, de Volkskrant, Het Parool en Het Financieele Dagblad. Vooral bij de Volkskrant lag het aandeel hoog: 32 van de 111 onderzochte bijdragen kregen het label AI-gegenereerd. Bij NRC werden geen volledig door AI gemaakte stukken gevonden.

De hoofdredacties reageren verschillend. Pieter Klok, hoofdredacteur van de Volkskrant, noemt de schaal waarop AI wordt gebruikt verrassend en ongewenst. Inzenders krijgen volgens hem vooraf te horen dat AI alleen als spellinghulp mag worden ingezet. De krant onderzoekt hoe ze misbruik in de toekomst kan voorkomen.

Perry Feenstra, hoofdredacteur van het FD, spreekt eveneens van een ongemakkelijk resultaat, maar ziet ook een mogelijke positieve kant. Mensen met waardevolle ideeën die minder goed schrijven, kunnen met AI makkelijker deelnemen aan het publieke debat. De redactie blijft volgens hem verantwoordelijk voor de inhoudelijke beoordeling. Trouw staat AI alleen toe voor tekstcorrectie en vertaling; Het Parool wijst het gebruik voor tekstcreatie af.

Bij de cijfers hoort wel een belangrijke kanttekening. AI Report gebruikte het detectiesysteem Pangram om de teksten te beoordelen. Zulke systemen leveren waarschijnlijkheidsscores en kunnen niet met absolute zekerheid vaststellen hoe een tekst tot stand kwam. Als controlegroep werden ook oudere opiniestukken van vóór de komst van ChatGPT onderzocht; daarin vond de software geen AI-teksten. Het onderzoek wijst dus op een aanzienlijk verschijnsel, maar de genoemde aantallen mogen niet als onweerlegbaar bewijs voor ieder afzonderlijk artikel worden gelezen. (aireport.nl)

Waarom is dit relevant?

Een opiniepagina presenteert zich als een plaats waar mensen met een eigen stem deelnemen aan het maatschappelijke debat. Wanneer lezers niet meer weten of die stem rechtstreeks van een auteur komt, door AI werd herschreven of grotendeels door een taalmodel werd geproduceerd, ontstaat een vertrouwensprobleem.

De resultaten dwingen redacties daarom verder te kijken dan louter inhoudelijke controle. Ze moeten ook bepalen hoeveel hulp van AI aanvaardbaar is, wanneer transparantie nodig wordt en wie verantwoordelijk blijft voor de argumenten en formuleringen. Een absoluut verbod lijkt bovendien moeilijk controleerbaar zolang detectiesoftware geen volledige zekerheid biedt. Heldere spelregels en redactionele verificatie worden daardoor belangrijker dan vertrouwen op automatische herkenning alleen.

4. The Telegraph maakt van podcasts bredere mediamerken

The Telegraph wil zijn podcasts niet langer uitsluitend als audioproducten behandelen. De Britse uitgever bouwt succesvolle reeksen uit tot bredere journalistieke merken, met video, live-evenementen en mogelijk afzonderlijke betaalformules.

De podcastactiviteiten van The Telegraph groeiden volgens het bedrijf het afgelopen jaar met 161 procent. De drie dagelijkse nieuwspodcasts halen samen gemiddeld 2,4 miljoen YouTube-weergaven per week. Vooral programma’s als The Daily T, Ukraine: The Latest en Iran: The Latest worden steeds meer als videoproducten gemaakt.

De uitgever verdubbelde zijn audio- en videoteam dit jaar tot meer dan veertig medewerkers en plant voor eind 2026 nog vier nieuwe reeksen. Daarnaast wordt nagedacht over een afzonderlijk podcastabonnement en betalende lidmaatschappen op YouTube. Definitieve plannen of een lanceringsdatum zijn er nog niet.

De strategie draait voorlopig minder om onmiddellijke advertentie-inkomsten dan om bereik, kijktijd en betrokkenheid. Podcasts moeten een terugkerende gewoonte creëren en gebruikers nauwer aan de journalistieke merken van The Telegraph binden. Dat wordt belangrijker nu zoekmachines en sociale platformen minder betrouwbaar verkeer naar nieuwssites doorsturen. (digiday.com)

Waarom is dit relevant?

The Telegraph behandelt een podcast niet als een eindproduct, maar als het vertrekpunt voor verschillende vormen van journalistiek en publiekscontact. Eén redactioneel concept kan audio, video, evenementen, lidmaatschappen en abonnementen ondersteunen. Ook voor kleinere uitgevers zit daar een interessante gedachte in: niet voortdurend losse formats produceren, maar herkenbare journalistieke reeksen ontwikkelen die via meerdere kanalen een eigen publiek opbouwen.

Tot slot

De ontwikkelingen van deze week raken zo verschillende schakels van hetzelfde mediasysteem. OpenAI bouwt een nieuwe advertentiemarkt op, Google behoudt het hart van zijn advertentietechnologie en Nederlandse kranten zoeken naar regels voor AI op hun opiniepagina’s. The Telegraph kiest intussen voor eigen journalistieke formats die een rechtstreekse band met het publiek moeten opbouwen. De centrale vraag wordt niet alleen waar journalistiek wordt gevonden en gefinancierd, maar ook hoe zichtbaar de menselijke auteur daarin blijft.

Bronnen en verdere duiding

ChatGPT opent zijn advertentieplatform voor Europa

Google hoeft zijn advertentietechnologie niet op te splitsen

Een op de vijf onderzochte opiniestukken mogelijk door AI geschreven

The Telegraph maakt van podcasts bredere mediamerken

https://open.spotify.com/episode/6V7G0z1JjnTUNg1qLrXXFq?si=Ef0_X2GFTW6TOS2K67SRnw